SÁCH II CÁC VUA 3
BỐ CỤC CỦA SÁCH
*******************************
Kính chào Quý vị, tôi là Mục sư SƠN.Cảm ơn Chúa cho chúng ta được cùng nhau học Lời Đức Chúa Trời là Kinh thánh.Chúng ta đã cùng học qua Các Quốc Gia Có Liên Quan Đến Dân Chúa được nói đến trong sách II Các Vua.Bài thứ hai, chúng ta đã cùng nhau học về Những Đặc Điểm Được Nói Đến trong sách II Các Vua. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau học phần Bố Cục của sách II Các Vua để nắm bắt được nội dung của sách.
Đề mục được chọn cho sách II Các Vua là: TỘI LỖI, căn cứ vào câu gốc: 17:20, “Thế thì, Đức Giê-hô-va từ bỏ cả dòng dõi Y-sơ-ra-ên, làm khốn khổ họ, và phó họ vào tay các kẻ cướp giựt, cho đến phải lưu đày cách xa mặt Ngài”.
Sở dĩ câu Kinh thánh đoạn 17 câu 20 của sách được chọn làm câu gốc cho cả sách, vì câu Kinh thánh lột tả đầy đủ đại ý của toàn bộ sách. Chúng ta phân tích:
Thế thì:
Hai từ “Thế thì” cho biết lý do gây ra tội lỗi mà sách nói đến, tức là nhắc đến những gì xảy ra trong nước Y-sơ-ra-ên từ khi vua Sa-lô-môn lên ngôi. Với 40 năm cai trị, từ lúc 40 tuổi đến khi già yếu hơn 70 tuổi đến 80 tuổi, Kinh thánh ghi rõ: “Trong buổi già yếu, các hoàng hậu của Sa-lô-môn dụ lòng người đi theo các thần khác: Đối cùng Giê-hô-va Đức Chúa Trời mình, lòng người chẳng trọn lành như thể lòng của Đa-vít, là cha người. Vì Sa-lô-môn cúng thờ Át-tạt-tê, nữ thần của dân Si-đôn, và thần Minh-côm, là thần đáng gớm ghiếc của dân Am-môn. Như vậy, Sa-lô-môn làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va, chẳng vâng theo Đức Giê-hô-va cách trọn lành như Đa-vít, cha người, đã làm. Bấy giờ, Sa-lô-môn lại xây cất tại trên núi đối ngang Giê-ru-sa-lem, một nơi cao cho Kê-móc, vật đáng gớm ghiếccủa dân Mô-áp, và cho Mo-lóc, vật đáng gớm ghiếc của dân Am-môn. Vua cũng làm như vậy cho hết thảy các hoàng hậu ngoại của mình, xông hương và tế lễ cho thần của chúng nó” (I Các Vua 11:4-8).
Lời Chúa giải thích tội lỗi đối với Chúa không phải chỉ là giết người, cướp giết, nhưng là việc thờ hình tượng, không giữ theo lời Chúa dạy. Đáng lẽ Sa-lô-môn là người của Chúa, đang cai trị dân Chúa, phải làm gương cho các dân chung quanh, buồn thay, Sa-lô-môn lại bắt chước làm theo sự thờ lạy các thần hư không của các dân đó. Kinh thánh đã định nghĩa tội lỗi là “Còn ai phạm tội tức là trái luật pháp; và sự tội lỗi tức là sự trái luật pháp”mà luật pháp của Đức Chúa Trời là 10 Điều răn (Xuất. 20:1-12; I Giăng 3:4). Từ cuối đời Sa-lô-môn, các vua nước Y-sơ-ra-ên phía Bắc đã đi theo con đường trái luật pháp của Chúa, khởi đầu tội lỗi của Y-sơ-ra-ên là từ lúc Giê-rô-bô-am muốn ngăn chận dân Y-sơ-ra-ên đến đền thờ Giê-ru-sa-lem thờ phượng Chúa, nên đã dựng lên một con bò vàng tại Đan phía cực bắc, một con bò vàng tại Bê-e-sê-ba ở cực nam giáp ranh nước Giu-đa, với lời gian ác: “Các ngươi đi lên Giê-ru-sa-lem thật khó thay! Hỡi Y-sơ-ra-ên! Nầy là các thần ngươi, đã đem ngươi ra khỏi xứ Ê-díp-tô’ I Các Vua 12:26-32).
Vì vậy, Thế thì là lời Chúa nói đến vì tội lỗi quá lớn của dân Y-sơ-ra-ên.
Người phạm tội:
Câu Kinh thánh xác nhận “cả dòng dõi Y-sơ-ra-ên”. Sách Sáng thế ký 32:28, danh xưng “Y-sơ-ra-ên” là tên được Đức Chúa Trời đặt cho tuyển dân, nhưng dân thánh không còn thánh nữa, họ đầy hình tượng, làm ác trước mặt Đức Chúa Trời, nghĩa là phạm tội công khai. Đức Chúa Trời đã diệt các dân Ca-na-an vì tội lỗi của họ, lấy đất Ca-na-an ban cho dân của Chúa, thế mà bây giờ dân Chúa làm như các dân Chúa đã diệt!
Và Chúa đã phạt dân Y-sơ-ra-ên với bước thứ nhất: “Đức Giê-hô-va từ bỏ cả dòng dõi Y-sơ-ra-ên”; giai đoạn thứ hai: “làm khốn khổ họ”; giai đoạn thứ ba: “phó họ vào tay các kẻ cướp giựt, cho đến phải lưu đày cách xa mặt Ngài”.
Tuy nhiên, trước khi Chúa phạt, sách II Các Vua ghi lại những việc Chúa đã làm, vì Đức Chúa Trời là Đấng giàu lòng thương xót, chậm nóng giận, nên trong thời kỳ nầy, Chúa đã:dấy lên hai Tiên tri lớn, làm rất nhiều phép lạ, giảng dạy mạnh mẽ để cảnh tỉnh dân Chúa. Đây là một thời kỳ có nhiều phép lạ được Đức Chúa Trời thi hành.
I/. LỜI CẢNH CÁO CỦA TIÊN TRI Ê-LI - 1:1 - 2:12
Sách I Các Vua đoạn 17 cho chúng ta biết nước Y-sơ-ra-ên phía Bắc đang được cai trị bởi vua A-háp, tính từ khi vua Sa-lô-môn chết đến đời A-háp khoảng 100 năm (930-874 TC.), tội lỗi đã thấm sâu vào lòng dân Y-sơ-ra-ên. Đức Chúa Trời thánh đã sai Ê-li cảnh cáo cả nước bằng hình phạt hạn hán 3½ năm, “Ê-li ở Thi-sê-be, là một người trong bọn đã sang ngụ Ga-la-át, nói với A-háp rằng: Ta đứng trước mặt Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên hằng sống mà thề rằng: Mấy năm về sau đây, nếu ta chẳng nói, chắc sẽ không có sương, cũng không có mưa”. Sau 3½ năm, Đức Chúa Trời lại cho Ê-li cảnh cáo dân Y-sơ-ra-ên trên núi Cạt-mên: “Đoạn Ê-li đến trước mặt dân sự mà nói rằng: Các ngươi đi giẹo hai bên cho đến chừng nào? Nếu Giê-hô-va là Đức Chúa Trời, khá theo Ngài; nếu Ba-anh là Đức Chúa Trời, hãy theo hắn” (I Các Vua 18:21).
Rất tiếc với những lời cảnh cáo kèm theo bao nhiêu phép lạ, cuối cùng bắt đầu sách II Các Vua là lời cảnh cáo của Ê-li đối với vua A-cha-xia, đại diện cho cả nước Y-sơ-ra-ên: “Người nói với vua rằng: Bởi vì ngươi có sai sứ giả đến cầu Ba-anh-Xê-bụt, thần của Éc-rôn, há trong Y-sơ-ra-ên chẳng có Đức Chúa Trời để cầu vấn sao?, nên ngươi sẽ không xuống khỏi giường ngươi đã lên; vì ngươi chắc sẽ chết” (II Các Vua 1:16).
II/. LỜI CẢNH CÁO CỦA TIÊN TRI Ê-LI-SÊ. 2:13 – đọan 13
Sau khi tiên tri Ê-li được Đức Chúa Trời đem lên trời bằng xe và ngựa lửa, Đức Chúa Trời dùng tiên tri Ê-li-sê tiếp nối chức vụ cảnh cáo dân Y-sơ-ra-ên.
Từ 2:13 đến đoạn 13, sách II Các Vua đã ký thuật chức vụ của Ê-li-sê kèm theo những phép lạ mà Đức Chúa Trời cho Ê-li-sê thi hành để khuyên dỗ dân Y-sơ-ra-ên quay về với Giê-hô-va Đức Chúa Trời là Đức Chúa Trời của họ.
Qua chức vụ của tiên tri Ê-li-sê, ngoài những phép lạ giúp đỡ người tin cậy Đức Chúa Trời như:
khiến dầu chảy đầy nhiều bình để giúp gia đình học trò tiên tri mưu sinh – 4:1-7.
phép lạ ban cho gia đình người nữ tại Su-nem có được một con trai và cứu sống đứa trẻ khi nó bị bịnh qua đời – 4:8-37.
chữa lành nồi canh độc, hóa bánh nuôi một trăm người – 4:38-44.
tìm lại lưỡi rìu đã chìm dưới nước – 6:1-7
Còn có những phép lạ lớn như:
Ê-li-sê rẽ nước sông Giô-đanh – 2:13-14
giải cứu đạo quân liên minh của ba vua Y-sơ-ra-ên, Giu-đa và Ê-đôm khỏi nạn không có nước và thắng được quân Mô-áp – 3:1-27.
rồi chữa cho Tổng binh quân Sy-ri là Na-a-man khỏi bịnh phung – 5:1-14.
phạt đạo quân Sy-ri bị mù mắt 6:8-23.
Ê-li-sê cũng cứu thành Sa-ma-ri khỏi cuộc bao vây của quân Sy-ri, nhơn đó cũng cứu dân thành thoát khỏi nạn đói khủng khiếp 6:24-7:20.
Đồng thời chức vụ của tiên tri Ê-li-sê cũng rất nghiêm khắc, sẵn sàng phạt nặng những kẻ vô tín:
Phạt 42 đứa trẻ bị hai con gấu xé xác vì nhạo báng Ê-li-sê – 2:23-24.
Phạt người đầy tớ tên Ghê-ha-xi bị bịnh phung vì tham tiền lừa gạt Na-a-man – 5:19b-27.
Trong thời gian hành chức của Ê-li-sê, thì lời tiên tri cái chết của hoàng hậu Giê-sa-bên do tiên tri Ê-li công bố trước đây được ứng nghiệm từng chi tiết: “chúng ném nàng xuống đất, và huyết vọt lại trên tường và trên ngựa, rồi ngựa giày đạp nàng dưới chơn… Chó sẽ ăn thịt Giê-sa-bên tại trong đồng ruộng Gít-rê-ên; và thây nàng sẽ như phân trên mặt đất, trong ruộng Gít-rê-ên, đến đỗi người ta không thể nói rằng: Nầy là Giê-sa-bên”(I Các Vua 21:17-26; II Các Vua 9:30-37).
III/. HẬU QUẢ CỦA TỘI LỖI–từ đoạn 18 đến đoạn 25
Từ tốt qua xấu. 18 - 23
Kinh thánh cho biết tánh chất của tội lỗi là lan truyền mau lẹ như một dịch bệnh. Sách Sáng thế ký ghi lại tội lỗi bắt đầu từ vườn Ê-đen với việc không vâng theo lời của Đức Chúa Trời, rồi anh em giết nhau, rồi lan truyền khắp thế gian đến nỗi cả thế gian đều bại hoại. Kết quả là Đức Chúa Trời phải dùng nước lụt đời Nô-ê để rửa sạch dơ bẩn tội lỗi của thế gian, chỉ còn lại 8 người trong gia đình Nô-ê. Thế mà sau đó tội lỗi lại tiếp tục lây lan mau lẹ kéo đến tháp Ba-bên, Đức Chúa Trời phải làm loài người trái ngôn ngữ tan lạc khắp nơi.
Người Việt Nam có câu: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng, nhưng phải nói rõ hơn là gần mực thì dễ bị đen hơn là gần đèn thì sáng.
Tội lỗi của nước Y-sơ-ra-ên phía bắc đã lan xuống nước Giu-đa phía nam, khiến Giu-đa từ một Ê-xê-chia tốt lành đến Manase, Am-môn gian ác. Từ Giô-sia tốt đến Giô-a-cha, Giê-hô-gia-kim làm ác.
Đến sách II Các Vua thì tình trạng nguy hiểm là có một sự thỏa hiệp giữa nước Giu-đa với nước Y-sơ-ra-ên phía Bắc, các vua phía Nam cưới vợ là người thuộc hoàng tộc phía bắc, có lẽ với mục đích dùng hôn nhân vào chính trị, vua của nước dễ hòa hiệp nhau, như:
Vua Sa-lô-môn làm gương xấu kết hôn với con gái vua Ai Cập (I Các Vua 3:1; 11:1-2)
A-háp của Y-sơ-ra-ên cưới con gái của vua Si-đôn làm vợ (I Các Vua 16:31).
Các vua thỏa hiệp với nhau, Ấy vậy, vua Y-sơ-ra-ên, vua Giu-đa và vua Ê-đôm đồng kéo ra… (II Các Vua 3:9).
Ấy là chưa kể các vua Giu-đa cậy lấy vàng bạc, đồng trong đền thờ của Đức Giê-hô-va để mua chuộc sự bảo trợ của các dân ngoại.
Mất sự thánh khiết - 24 - 25
Cuối cùng tội lỗi đã khiến cho Dân thánh bị lưu đày,Đền thánh bị đốt, Thành thánh bị mất.
Đối với dân Y-sơ-ra-ên phía Bắc, “Đoạn vua A-si-ri đi lên xâm chiếm cả xứ, đến vây Sa-ma-ri trong ba năm. Năm thứ chín đời Ô-sê, vua A-si-ri hãm lấy Sa-ma-ri, đem dân Y-sơ-ra-ên sang qua A-si-ri, lập họ ở tại Cha-la và trên bờ Cha-bo, sông của Gô-xan, cùng trong các thành nước Mê-đi”.
Còn dân Giu-đa phía Nam, Đức Chúa Trời đã cho phép người Ba-by-lôn đánh phá Giê-ru-sa-lem ba lần, nhưng dân Chúa không hề ăn năn. Lần thứ nhất vào đời vua Giê-hô-gia kim trị vì (II Các Vua 24:1-2); lần thứ hai vào đời vua Giê-hô-gia-kin, vua đầu hàng người Ba-by-lôn và bị lưu đày; lần thứ ba quân Ba-by-lôn chiếm xứ Giu-đa và phá hủy thành Giê-ru-sa-lem, đốt đền thờ, đày hết thảy dân Giu-đa từ vua đến dân qua Ba-by-lôn 70 năm.
Sách II Các Vua ghi lại việc Đức Chúa Trời phạt rất nặng đối với tội lỗi, không phải vì Ngài thiếu nhân từ, trái lại, Chúa rất nhân từ dấy lên nhiều tiên tri nhất trong các thời kỳ để cảnh cáo dân Chúa, như nước Y-sơ-ra-ên Chúa đã sai các tiên tri rao giảng kêu gọi họ ăn năn như: Giô-na, A-mốt, Ô-sê; còn đối với nước Giu-đa phía Nam, Chúa đã sai các tiên tri như: Áp-đia, Giô-ên, Ê-sai, Mi-chê, Na-hum, Ha-ba-cúc, Giê-rê-mi. Lời Chúa phán: “Cho nên, như Đức Thánh Linh phán rằng: Ngày nay nếu các ngươi nghe tiếng Ngài, thì chớ cứng lòng…”(Hê-bơ-rơ 3:7, 15). Xin Chúa ban cho chúng ta có tai nghe được tiếng Chúa và lòng mềm mại luôn ăn năn như vua Đa-vít.